ساموئیل روتشتاین
یکی دیگر از صاحب نظران مرجع، ساموئیل روتشتاین است . او سه نظریه زیر را برای خدمات مرجع ارائه میدهد:
- نظریه حداقل: کتابدار مرجع، در صورتی که توانایی کافی برای ارائه خدمات نداشته باشد، از اعتماد به نفس زیادی نیز بهرمند نخواهد بود و دچار ترس میگردد از این رو میکوشد تا حد ممکن از دسترس مراجعه کنند هم دور باشد و حداقل کمک را به مراجعه کننده بنماید پس نظریه حداقل براساس ترس ساخته شدهاست در صورتی که کتابدار مرجعی به کارش مسلط باشد اما به دلیل تعداد زیاد مراجعه کنندگان، نتواند کمک زیادی به آنها بنماید مشمول این نظریه نخواهد گردید
- نظریه حداکثر : وفتی کتابدار مرجعی کارش را خیلی خوب میداند و به خودش نیز اعتماد دارد و از توانایی خود نیز آگاه است، اگر به مراجعه کنندهای برخورد کند که سردرگم درکتابخانه به دور خود میچرخد، بدون وقفه و درنگ خودش را به او میرساند و برای کمک به او اعلام آمادگی میکند نظریه حداکثر براساس مفهوم اعتماد ساخته شدهاست ممکن است، چنین کتابداری به دلیل تعداد زیاد مراجعه کنندگان نتواند، عملاً حداکثر خدمات را به آنها ارائه دهد
- نظریه حد متوسط : بین دو نظریه فوق قرارد دارد و د رواقع راه میانهاست هر چند که تعیین حد و حدود چنین راهی به راحتی عملی نیست . در این نظریه کتابدار بر اساس هر مورد، یا در نظر گفتن
شرایط تصمیم میگیرد که تا چه حد به مراجعه کننده کمک و یاری نماید . از این رو، ممکن است به مراجعه کنندهای حداکثر یاری و کمک را بکند ودر همان زمان به مراجعه کننده دیگر کمک زیادی ننماید این نظریه خدمات مرجع که بر پایه مفهوم مصلحت قرار دارد اصطلاحا نظریه حد متوسط خوانده میشود (مرادی،۱۳۷۲ص۴)
بنا به نظر روتشتاین سه گونه طرز فکر با عنوان خدمات مرجع تقریری، خدمات مرجع ارشادی وخدمات مرجع تحقیقی رایج است:
- خدمات مرجع تقریری: در این نوع خدمت، طرز استفاده ازمنابع و مراجع به استفاده کنندگان ازکتابخانه آموزش داده میشود در این شیوه کتابدارمرجع چون معلمی، طرزکارفرهنگهای، دستورنامهها ودستنامهها وسایر منابع اطلاعاتی چاپی و طرز کارکردن با منابع الکترونیکی عمومی را به استفاده کننده یاد میدهد مثلا، آموخته میشود که فهرستبرگه دان کتابخانه یا کتابها در قفسههای کتابخانه چگونه نظم یافتهاست
- خدمات مرجع ارشادی : خدمات مرجع ارشادی در حد هدایت مراجعان به مواد موردنیاز، نه خود اطلاعات محدود میشود در این شیوه کتابدار مرجع، جویای اطلاعات را در دستیابی به کتاب، مقاله، یا گزارشی هدایت میکند که تصورمیکند اطلاعات موردنظرمراجعان دران وجود دارد دراین موردکتابدار باید ازمحتوای منابع آگاه باشد و این توانایی را داشته باشد که بین پرسش مراجع ومحتوای منابع خاصی ارتباط برقرارکند وبه این مهارت دست یافته باشد که راهنمایی انجام شده به نتیجهای مطلوب میرسد
- خدمات مرجع تحقیقی: درخدمات مرجع تحقیقی انتقال اطلاعات از منابع به مراجعه کننده برعهده کتابدار است و دراین صورت برخلاف دومورد اول، مسئولیت اعتبار ودرستی یا نادرستی آنچه منتقل میشود بر عهده کتابدار است در این مورد کتابدارهمانند همکار پژوهشگر عمل میکند و در عمل بخشی از فرایند پژوهش که پژوهش کتابخانهای برای فراهم آمدن زیربناهای اصلی پژوهش است برعهده کتابدار گذارده شدهاست
خدمات نوع سوم بیشتر درکتابخانههای تخصصی، مثلا کتابخانه مجلس شورای اسلامی و کتابخانه کنگره آمریکا و کتابخانههای مراکز صنعتی وعلمی مورد استفادهاست مورد اول ودوم بیشتر درکتابخانههای عمومی و دانشگاهی مورد استفاده میباشد (دیانی،۱۳۸۵، ص۵)
+ نوشته شده در شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۱ ساعت 21:15 توسط محمد رضا خداپرست
|
من محمد رضا خداپرست کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی هستم